Co zamiast podmurówki pod ogrodzenie? Alternatywy

Redakcja 2025-08-05 02:49 / Aktualizacja: 2026-03-16 20:26:00 | Udostępnij:

Czy myśląc o ogrodzeniu, od razu wizualizujesz sobie solidną betonową podmurówkę? Czy zastanawiasz się, czy ten klasyczny element jest rzeczywiście niezbędny, czy może istnieją równie skuteczne, a zarazem bardziej estetyczne alternatywy dla tradycyjnej podstawy? Jakie są konsekwencje rezygnacji z podmurówki, zwłaszcza jeśli chodzi o estetykę i praktyczność? Czy warto decydować się na specjalistów, czy może to zadanie, które poradzisz sobie samodzielnie? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w naszym artykule.

Co zamiast podmurówki pod ogrodzenie

Decyzja o wyborze rozwiązania pod ogrodzenie to nie tylko kwestia estetyki, ale także funkcjonalności i trwałości całej konstrukcji. Tradycyjna podmurówka betonowa, choć chroni przed zwierzętami i podkopami, bywa postrzegana jako ciężka i mało nowoczesna. Właściciele posesji coraz częściej poszukują lżejszych form, które lepiej wpiszą się w współczesne trendy architektoniczne. Z drugiej strony, rezygnacja z podmurówki może prowadzić do szybszego rozrostu roślinności i wymagać częstszej pielęgnacji. Rynek oferuje jednak szereg atrakcyjnych alternatyw, które łączą zalety funkcjonalne z modernistycznym wyglądem.

Rozwiązanie Estetyka Funkcjonalność (ochrona przed podkopami/zw.) Koszt (orientacyjny za mb.) Wymagany nakład pracy
Kora/żwir Naturalna, luźna Niska 15-40 zł Niski
Kamień ozdobny Elegancka, rustykalna/nowoczesna Średnia 50-150 zł Średni
Płytki chodnikowe Schludna, uporządkowana Średnia 40-100 zł Średni
Ceownik kratownicowy Nowoczesna, lekka Średnia 60-120 zł Średni
Krawężniki betonowe Solidna, tradycyjna Wysoka 30-70 zł Średni
Bloczki betonowe Masowna, surowa Wysoka 25-60 zł Wysoki
Stalowe profile Nowoczesna, minimalistyczna Średnia 80-200 zł Średni
Drewniane deski Ekologiczna, rustykalna Niska 50-130 zł Średni
Prefabrykaty Zróżnicowana Wysoka 40-100 zł Niski
Brukoterapia Wyjątkowa, artystyczna Średnia 70-200 zł Wysoki

Kora lub żwir jako naturalna obwódka

Szukasz rozwiązania, które nada Twojemu ogrodzeniu lekkości i naturalnego charakteru? Kora lub żwir stanowią doskonałą alternatywę dla ciężkiej podmurówki. Ich luźna struktura idealnie komponuje się z otoczeniem, wprowadzając odrobinę swobody i harmonii. To wybór dla tych, którzy cenią sobie "boho" w dobrym guście, gdzie natura gra pierwsze skrzypce.

Zastosowanie kory lub żwiru wymaga jednak pewnego przygotowania, aby efekt był nie tylko estetyczny, ale i trwały. Kluczowe jest odpowiednie przygotowanie podłoża. Musisz pamiętać o usunięciu istniejącej roślinności, wyrównaniu terenu i zastosowaniu geowłókniny. Ta ostatnia to Twój osobisty strażnik przed niechcianymi gośćmi chwastami, które lubią psocić w najmniej oczekiwanych momentach.

Może Cię zainteresować też ten artykuł Montaż ogrodzenia panelowego z podmurówką cena

Wybierając między korą a żwirem, warto zastanowić się nad specyfiką Twojego ogrodu. Kora, zwłaszcza ta grubsza, wprowadza ciepło i miękkość, idealnie komponując się z roślinnością. Żwir zaś daje większą swobodę w kształtowaniu, może wyglądać bardziej nowocześnie, a wybór jego frakcji pozwala na dopasowanie do stylu posesji. Pamiętaj, że oba materiały wymagają okresowej pielęgnacji.

Z biegiem czasu może zajść potrzeba dosypania materiału lub usunięcia liści czy innych zanieczyszczeń. Regularne uzupełnianie warstwy kory lub przesiewanie żwiru pozwoli utrzymać schludny wygląd na dłużej. To rozwiązanie jest jednak najbardziej efektywne w miejscach, gdzie główny nacisk kładziony jest na walory estetyczne, a mniejszą wagę przykłada się do ekstremalnej ochrony przed podkopami, na przykład tam, gdzie nie ma małych, ciekawskich pupili.

Kamień ozdobny jako elegancka podstawa

Jeśli pragniesz nadać swojej ogrodzeniu wyrafinowanego charakteru, kamień ozdobny jest strzałem w dziesiątkę. Jego naturalne piękno i różnorodność faktur sprawiają, że każda realizacja staje się unikatowa. Nieważne, czy celujesz w rustykalną wiejską posiadłość, czy nowoczesną, minimalistyczną przestrzeń kamień potrafi dopasować swój styl.

Warto przeczytać także o Ogrodzenie z siatki z podmurówką cena robocizny

Montaż kamienia ozdobnego wymaga precyzji i odpowiedniego doboru materiału. Dostępne są kamienie łamane, otoczaki, czy grysiki, które można układać na kilka sposobów. Najczęściej spotykane jest rozwiązanie przy którym kamień jest zbrojony na siatce, tworząc rodzaj gładkiej płyty, lub układany luzem, tworząc bardziej swobodną, ale równie efektowną całość. Dobór konkretnego rodzaju kamienia powinien uwzględniać nie tylko estetykę, ale także jego wagę i podatność na warunki atmosferyczne.

Warto zainwestować w kamienie o dobrej jakości, które są odporne na mróz i wilgoć. Pamiętaj też, że kamień ozdobny, choć piękny, może być droższym rozwiązaniem w porównaniu do kory czy żwiru. Kluczowe jest właściwe przygotowanie podłoża, często wymaga ono wylania niewielkiej warstwy stabilizującej lub zastosowania materiału drenującego, takim jak na przykład keramzyt, aby zapewnić odpowiednie odprowadzenie wody. Dzięki temu kamień nie tylko będzie wyglądał świetnie, ale także posłuży przez wiele lat.

Estetyczny efekt uzyskany dzięki kamieniowi ozdobnemu jest nieoceniony, jednak warto pamiętać o jego funkcjonalności. Kamień, odpowiednio ułożony, świetnie współpracuje z ogrodzeniem, chroniąc przed podkopami bardziej niż żwir. Jego ciężar zapobiega łatwemu przemieszczaniu się, a dobór odpowiedniej frakcji może stanowić barierę dla mniejszych zwierząt. Jest to rozwiązanie, które łączy elegancję z praktycznym podejściem.

Sprawdź kompletne ogrodzenie panelowe z podmurówką cena

Brukoterapia wzdłuż ogrodzenia

Alternatywą dla tradycyjnych podmurówek, która może dodać Twojemu ogrodzeniu artystycznego sznytu, jest tak zwana "brukoterapia". Jest to metoda polegająca na wykorzystaniu kostki brukowej lub płyt chodnikowych do stworzenia unikatowej opaski wzdłuż ogrodzenia. Efekt jest nie tylko estetyczny, ale również bardzo praktyczny.

Przygotowanie podłoża pod brukowaną obwódkę jest kluczowe dla jej trwałości. Należy wykonać solidne podsypkę z zagęszczonego kruszywa, a następnie wykonać podbudowę, która zapobiegnie osiadaniu i przemieszczaniu się kostki. Wybór odpowiedniego rodzaju kostki brukowej pozwala na dopasowanie jej do stylu domu i ogrodu od klasycznych, betonowych elementów, po bardziej wyszukane, kamienne lub ceramiczne wykończenia.

Zastosowanie kostki brukowej wokół ogrodzenia ma wiele zalet. Po pierwsze, stanowi ona skuteczną barierę mechaniczną, zapobiegającą podkopom i wtargnięciu zwierząt. Po drugie, jest łatwa w utrzymaniu czystości i odporna na działanie czynników atmosferycznych. Co więcej, pozwala na swobodne odprowadzanie wody, chroniąc ogrodzenie przed wilgocią.

Warto podkreślić, że "brukoterapia" pozwala na dużą swobodę w projektowaniu. Można tworzyć ciekawe wzory, łączyć różne rodzaje kostki czy płyt, a nawet intrygujące mozaiki. To rozwiązanie jest idealne dla osób poszukujących oryginalności i chcących nadać swojemu ogrodzeniu indywidualny charakter. Choć wymaga więcej pracy przy wykonaniu, efekt końcowy z pewnością wynagrodzi poniesiony trud.

Płytki chodnikowe jako schludna bariera

Jeżeli szukasz rozwiązania, które jest zarówno estetyczne, jak i praktyczne, a jednocześnie nie wymaga skomplikowanych prac budowlanych, płytki chodnikowe mogą być idealnym wyborem na obwódkę Twojego ogrodzenia. Łączą w sobie elegancję z prostotą montażu, tworząc schludną barierę, która subtelnie podkreśla linię płotu.

Technika układania płytek chodnikowych jest dosyć prosta. Zazwyczaj polega na przygotowaniu gruntu poprzez jego wyrównanie i usunięcie chwastów, a następnie ułożeniu warstwy piasku lub drobnego kruszywa, na której opierane są płytki. Dla większej stabilności i zapobiegania przerastaniu roślin, pod piasek można wysypać geowłókninę. Jest to rozwiązanie, które nawet mniej doświadczony majsterkowicz może wykonać samodzielnie.

Różnorodność dostępnych na rynku płytek chodnikowych pozwala na dopasowanie ich do niemal każdego stylu architektonicznego. Od klasycznych, betonowych płyt o prostej formie, po te imitujące kamień naturalny lub wykonane z wysokiej jakości tworzyw sztucznych wybór jest naprawdę szeroki. Pozwala to na stworzenie spójnej kompozycji wizualnej z całym otoczeniem posesji.

Płytki chodnikowe stanowią również dobrą barierę przed przerastaniem trawy czy chwastów wzdłuż ogrodzenia, co ułatwia utrzymanie porządku. Choć nie zapewnią takiej ochrony przed podkopami jak pełna podmurówka betonowa, dla wielu właścicieli posesji stanowią satysfakcjonujące rozwiązanie estetyczne i funkcjonalne zarazem. Warto jednak pamiętać o ich regularnym czyszczeniu, aby zachować nieskazitelny wygląd.

Cecha kratownicowa jako wytrzymałe rozwiązanie

Szukasz czegoś, co nada Twojemu ogrodzeniu nowoczesności i lekkości, jednocześnie stanowiąc solidną podstawę? Ceownik kratownicowy może okazać się strzałem w dziesiątkę. Jest to rozwiązanie, które łączy w sobie wytrzymałość z minimalistycznym designem, co czyni je idealnym wyborem dla współczesnych posesji.

Ceownik kratownicowy, często wykonany ze stali ocynkowanej lub malowanej proszkowo, jest niezwykle odporny na korozję i uszkodzenia mechaniczne. Jego profil w kształcie litery "U" pozwala na łatwy montaż do słupków ogrodzeniowych, a perforacja lub otwory w jego podstawie umożliwiają stabilne osadzenie w gruncie lub na betonowym fundamencie. Choć nie jest to tradycyjny beton, daje on pewien komfort psychiczny.

Jego zastosowanie jako elementu obwódki ogrodzenia chroni przede wszystkim przed estetycznym niedociągnięciem, jakim może być przerastanie trawy pod siatką lub panelami. Dobrze osadzony ceownik blokuje dostęp do podkopów dla mniejszych zwierząt. Co więcej, jego konstrukcja pozwala na swobodny przepływ powietrza i wody, co jest ważne dla utrzymania dobrej kondycji podłoża.

Warto zauważyć, że ten typ rozwiązania jest stosunkowo łatwy w montażu, a jego modułowa konstrukcja pozwala na dopasowanie do nierówności terenu. Estetycznie ceownik kratownicowy jest neutralny, dzięki czemu świetnie komponuje się z różnymi typami ogrodzeń, od siatkowych, przez panelowe, aż po te wykonane z drewna. To opcja, która z pewnością zwróci uwagę tych, którzy cenią sobie „industrialny szyk”.

Krawężniki betonowe jako solidny fundament

Gdy myślisz o solidności i trwałości, krawężniki betonowe przychodzą na myśl jako naturalny wybór. Choć mogą kojarzyć się z nieco bardziej surowym wyglądem, stanowią one bardzo praktyczne i wytrzymałe rozwiązanie jako obwódka ogrodzeniowa. Są jak strażnicy porządku na granicy Twojej posesji.

Krawężniki betonowe, produkowane w standardowych rozmiarach, na przykład 8x20x100 cm, zapewniają stabilne oparcie dla słupków ogrodzeniowych. Ich montaż polega na wykonaniu niewielkiego wykopu, przygotowaniu podsypki z piasku lub kruszywa i precyzyjnym ułożeniu krawężników na zakładanym poziomie. Następnie można przystąpić do osadzenia słupków, które dodatkowo stabilizują konstrukcję.

Ich ciężar i zwarta budowa skutecznie zapobiegają podkopom, co jest kluczowe w miejscach, gdzie obecność zwierząt czy to tych domowych, czy dzikich jest problemem. Dodatkowo, krawężniki ograniczają wzrost trawy i innych roślin wzdłuż ogrodzenia, znacznie ułatwiając pielęgnację i utrzymanie czystości.

Estetycznie krawężniki nie zawsze wpisują się w najnowsze trendy, jednak ich praktyczne zalety są nie do przecenienia. Jeśli priorytetem jest funkcjonalność i długoterminowa stabilność ogrodzenia, a niekoniecznie ultranowoczesny wygląd, to krawężniki betonowe są doskonałym i często ekonomicznym wyborem. Ich cena za metr bieżący waha się zwykle w przedziale 30-70 zł, zależnie od wymiarów i producenta.

Bloczki betonowe jako stabilna baza

Szukasz rozwiązania, które zapewni Twojemu ogrodzeniu absolutną stabilność i solidność, niekoniecznie marząc o klasycznej, wylewanej podmurówce? Bloczki betonowe mogą być odpowiedzią na te potrzeby. Ich masywność i łatwość montażu sprawiają, że są one często wybierane jako fundament pod ogrodzenia panelowe, siatkowe, a nawet te wykonane z drewna.

Bloczki zazwyczaj mają regularne kształty i wymiary, co ułatwia układanie ich w ciągłej linii wzdłuż ogrodzenia. Popularnymi wymiarami są na przykład 24x12x52 cm lub 38x24x13 cm. Montaż polega na przygotowaniu stabilnej podbudowy, często z podsypki piaskowo-cementowej lub drobnego kruszywa, na której następnie układane są bloczki. Pomiędzy bloczkami można zastosować zaprawę cementową lub specjalistyczne kleje do betonu, aby zapewnić ich zespolenie.

Zaletą bloczków betonowych jest ich wysoka wytrzymałość na obciążenia i odporność na warunki atmosferyczne. Stanowią one bardzo skuteczną barierę przed wnikaniem wilgoci w dolne partie ogrodzenia oraz ograniczają możliwość podkopów przez zwierzęta. Dodatkowo, ich wysokość można łatwo dostosować, układając je warstwowo, co pozwala na stworzenie różnego rodzaju murków.

Choć często kojarzone z nieco "surowym" wyglądem, bloczki betonowe mogą być elementem estetycznym, jeśli zostaną odpowiednio wykończone. Można je pomalować, otynkować lub obłożyć kamieniem czy płytkami, tworząc w ten sposób efektowną podstawę pod ogrodzenie. Cena bloczków betonowych waha się zazwyczaj w przedziale 25-60 zł za sztukę, co czyni je jednym z bardziej ekonomicznych rozwiązań pod względem materiałowym.

Stalowe profile jako nowoczesna rama

Jeśli Twój dom i ogród utrzymane są w nowoczesnym, minimalistycznym stylu, stalowe profile mogą być idealnym uzupełnieniem Twojego ogrodzenia. Stanowią one nie tylko estetyczną ramę, ale również oferują funkcjonalne zalety, które warto rozważyć.

Stalowe profile, najczęściej wykonane ze stali nierdzewnej lub ocynkowanej ogniowo dla zapewnienia odporności na korozję, są niezwykle wytrzymałe. Mogą mieć różne przekroje i wymiary, na przykład kwadratowe lub prostokątne, od 40x40 mm wzwyż. Montuje się je zazwyczaj na betonowym fundamencie lub wkręca bezpośrednio w grunt przy użyciu specjalnych kotew.

Ich zastosowanie jako elementu wykończeniowego tuż przy ziemi skutecznie zapobiega przerastaniu trawy i chwastów pod ogrodzeniem. Ponadto, odpowiednio zamocowane profile stalowe mogą stanowić pewną barierę dla mniejszych zwierząt, choć nie dadzą tak solidnej ochrony przed podkopami, jak masywna podmurówka betonowa.

Jedną z największych zalet stalowych profili jest ich minimalistyczny design, który idealnie komponuje się z nowoczesną architekturą. Są łatwe w utrzymaniu czystości, a ich gładka powierzchnia nie gromadzi brudu tak łatwo jak chropowate materiały. Choć inwestycja w stalowe profile może być wyższa (cena za metr bieżący waha się od 80 do 200 zł), ich trwałość i estetyka często rekompensują początkowe koszty.

Drewniane deski jako ekologiczna opcja

Dla miłośników naturalnych materiałów i ekologicznych rozwiązań, drewniane deski mogą stanowić interesującą alternatywę dla betonowej podmurówki. Wprowadzają one do przestrzeni ciepło, przytulność i niepowtarzalny, rustykalny urok, który doskonale uzupełnia naturalne otoczenie ogrodu.

Wybierając drewniane deski, kluczowe jest odpowiednie zabezpieczenie materiału przed wilgocią, insektami i grzybami. Najczęściej stosuje się impregnaty ciśnieniowe, oleje lub lazury ochronne, które przedłużą żywotność drewna i zapewnią mu piękny wygląd. Deski można montować bezpośrednio do słupków ogrodzeniowych, tworząc solidną, choć nie do końca szczelną barierę.

Zastosowanie drewnianych desek jako obwódki ma swoje praktyczne aspekty. Ograniczają one przerastanie trawy tuż przy ogrodzeniu, ułatwiając pielęgnację. Jednakże, ze względu na naturalną strukturę drewna i możliwość jego kruszenia się przy intensywnym kontakcie, nie stanowią one najskuteczniejszej bariery przed podkopami i większymi zwierzętami.

Choć wymagają regularnej konserwacji, drewniane deski oferują niezwykłą elastyczność w projektowaniu. Można je układać pionowo, poziomo, tworzyć przestrzenie między nimi lub gęsto napierać, uzyskując różne efekty wizualne. Cena desek drewnianych, zależna od gatunku i stopnia przetworzenia, może wahać się od 50 do 130 zł za metr bieżący, co czyni je umiarkowanie kosztowną opcją.

Gotowe elementy prefabrykowane do montażu

Rynek materiałów budowlanych stale się rozwija, oferując coraz to nowe, ułatwiające życie rozwiązania. Gotowe elementy prefabrykowane, które można wykorzystać jako alternatywę dla tradycyjnej podmurówki, to doskonały przykład takiej innowacji. Są one zaprojektowane z myślą o szybkim i sprawnym montażu, co obniża koszty pracy i skraca czas realizacji projektu.

Wśród prefabrykatów znajdziemy różnorodne materiały od betonowych płyt, które imitują kamień lub drewno, po specjalistyczne systemy z tworzyw sztucznych lub kompozytów. Często są one fabrycznie wzmocnione i posiadają specjalne systemy łączeń, które zapewniają stabilność i trwałość całej konstrukcji. Przygotowanie terenu pod takie elementy jest zazwyczaj minimalne, co dodatkowo usprawnia pracę.

Zastosowanie prefabrykatów jako obwódki pod ogrodzenie ma wiele zalet. Po pierwsze, skutecznie zapobiegają przerastaniu roślinności i mogą stanowić przeszkodę dla mniejszych zwierząt. Po drugie, ich regularne wymiary i fabryczne wykończenie zapewniają estetyczny i jednolity wygląd całego ogrodzenia. To rozwiązanie jest szczególnie cenione przez osoby ceniące sobie porządek i precyzję wykonania.

Różnorodność dostępnych form i wykończeń sprawia, że każdy znajdzie coś dla siebie. Niezależnie od tego, czy preferujesz nowoczesny minimalizm, czy bardziej tradycyjny styl, z pewnością znajdziesz prefabrykat, który wpasuje się w Twoją wizję. Ceny tych elementów są zróżnicowane, zazwyczaj oscylując w przedziale 40-100 zł za metr bieżący, w zależności od materiału i producenta.

Brukoterapia wzdłuż ogrodzenia

Czy marzy Ci się ogrodzenie, które będzie nie tylko funkcjonalne, ale także absolutnie unikatowe i artystyczne? "Brukoterapia" czyli wykorzystanie kostki brukowej lub płyt chodnikowych do stworzenia ozdobnej opaski wzdłuż ogrodzenia może być właśnie tym, czego szukasz. To nie tylko praktyczne, ale przede wszystkim kreatywne podejście do problemu, które daje pole do popisu wyobraźni!

Sekret udanej "brukoterapii" tkwi w starannym przygotowaniu podłoża. Kluczowa jest solidna podbudowa z zagęszczonego kruszywa i często podsypki piaskowo-cementowej. To zapewnia stabilność i zapobiega niepożądanemu osiadaniu czy przemieszczaniu się kostki. Dobrze wykonana baza to gwarancja, że Twój artystyczny wybór posłuży latami.

Co do samego materiału, rynek oferuje ogromne spektrum możliwości. Od klasycznych, betonowych kostek, po te imitujące kamień naturalny, a nawet specjalne, wypalane cegły. Możliwość tworzenia mozaik, wzorów, a nawet układania kostki pod różnymi kątami sprawia, że każda taka obwódka staje się dziełem sztuki. To jak malowanie przestrzeni, tylko że zamiast pędzla używasz kostki brukowej.

Co zyskujesz, decydując się na "brukoterapię"? Po pierwsze, efekt wizualny jest powalający. Takie rozwiązanie dodaje charakteru całej posesji, wyróżniając ją spośród standardowych zabudowań. Po drugie, świetnie sprawdza się jako bariera fizyczna, ograniczając wzrost trawy i utrudniając dostęp zwierzętom. Choć wymaga więcej pracy przy wykonaniu, jest to inwestycja w niepowtarzalny styl i solidność.

Ceny poszczególnych kostek brukowych i płyt mogą się znacznie różnić, zależnie od rodzaju, producenta i stopnia obróbki. Realistycznie można założyć koszt od 70 do nawet 200 zł za metr bieżący gotowej nawierzchni. Warto jednak potraktować to jako inwestycję w design, która z pewnością zaprocentuje unikalnym charakterem Twojej posesji. To prawdziwa terapia dla duszy i oczu!

Q&A: Co zamiast podmurówki pod ogrodzenie?

  • Czy podmurówka betonowa jest niezbędnym elementem każdego ogrodzenia?

    Nie, podmurówka betonowa nie jest obowiązkowa. Choć zapewnia trwałość, chroni przed zwierzętami i podkopami, jej estetyka może nie pasować do wszystkich aranżacji, a dla wielu osób korzyści z rezygnacji z niej przeważają nad praktycznymi zaletami.

  • Jakie są alternatywy dla tradycyjnej podmurówki betonowej, które można zastosować pod ogrodzeniem?

    Istnieje wiele rozwiązań, które mogą zastąpić podmurówkę betonową i wpisać się w nowoczesne trendy. Popularnymi opcjami są obsypanie terenu wokół ogrodzenia korą lub żwirem. Takie rozwiązanie sprawdza się w ogrodach o naturalnym charakterze, nadaje schludny i nowoczesny wygląd, a kora dodatkowo harmonizuje z zielenią.

  • Jak przygotować podłoże, aby zastosować korę lub żwir jako alternatywę dla podmurówki?

    Aby uzyskać trwały efekt, należy dokładnie przygotować podłoże. Ważne jest usunięcie chwastów, wyrównanie terenu i zastosowanie geowłókniny, która zapobiegnie przerastaniu roślin. Regularna pielęgnacja, taka jak dosypywanie materiału czy usuwanie zanieczyszczeń, pozwoli utrzymać estetykę ogrodzenia.

  • Kiedy stosowanie kory lub żwiru jako alternatywy dla podmurówki jest najbardziej rekomendowane?

    Kora lub żwir jako alternatywa dla podmurówki sprawdza się szczególnie w ogrodach o naturalnym charakterze. Jest to rozwiązanie bardziej estetyczne i minimalistyczne, które może lepiej komponować się z nowoczesnymi aranżacjami ogrodów, gdzie dominują lekkie konstrukcje.